Thân nhiệt nóng nhưng không sốt là triệu chứng rất phổ biến, khiến nhiều người khó chịu, đổ mồ hôi, tim đập nhanh dù nhiệt độ cơ thể vẫn bình thường. Theo góc nhìn Đông y và kinh nghiệm lâm sàng hơn 70 năm của dòng họ Lương y Nguyễn Văn Thơm, hiện tượng này thường phản ánh sự mất cân bằng âm dương, hỏa vượng bên trong hoặc khí huyết lưu thông bất thường. Dưới đây là các nguyên nhân chính đã được bà Võ Ngọc Yến Nga – truyền nhân đời thứ 4, chuyên gia Đông y tại Dược Bình Đông – tổng hợp và phân tích kỹ lưỡng.
1. Nóng bừng ở nữ giới – Nguyên nhân hàng đầu là rối loạn nội tiết tố
Ở phụ nữ, hơn 80% trường hợp nóng bừng người xuất phát từ sự suy giảm đột ngột nồng độ Estrogen – loại hormone đóng vai trò điều hòa thân nhiệt. Khi Estrogen giảm mạnh, vùng dưới đồi (trung tâm điều hòa nhiệt độ của cơ thể) bị rối loạn, dẫn đến hiện tượng giãn mạch máu đột ngột, máu dồn lên vùng ngực, cổ, mặt và đỉnh đầu chỉ trong vài giây.
Giai đoạn phổ biến nhất gây ra tình trạng này chính là tiền mãn kinh và mãn kinh (thường từ 40–55 tuổi). Cơn bốc hỏa có thể kéo dài từ 30 giây đến 30 phút, xuất hiện bất kỳ lúc nào nhưng đặc biệt nặng vào ban đêm, khiến chị em mất ngủ triền miên, mệt mỏi, dễ cáu gắt.
Ngoài tiền mãn kinh, các thời điểm nội tiết tố dao động mạnh cũng dễ gây nóng bừng, bao gồm:
- Tuổi dậy thì
- Hội chứng đa nang buồng trứng
- Sau sinh hoặc giai đoạn cho con bú
- Sau phẫu thuật cắt bỏ buồng trứng
- Sử dụng thuốc tránh thai hoặc thuốc điều trị vô sinh
Biểu hiện kèm theo thường thấy: rối loạn kinh nguyệt, khô âm đạo, đổ mồ hôi đêm, tóc khô xơ, dễ nổi nóng vô cớ.
2. Nóng bừng ở nam giới – Dấu hiệu không nên chủ quan
Dù ít gặp hơn nữ giới, nam giới bị nóng bừng người nhưng không sốt lại thường là dấu hiệu cảnh báo các bệnh lý nghiêm trọng hơn. Theo bà Võ Ngọc Yến Nga, tình trạng này ở nam giới thường liên quan đến sự suy giảm Testosterone (mãn kinh nam – Andropause) hoặc các bệnh lý tại tinh hoàn, tuyến giáp, tuyến thượng thận.
Các nguyên nhân thường gặp ở nam giới:
- Suy giảm Testosterone tự nhiên theo tuổi (thường sau 40 tuổi)
- Viêm tinh hoàn, teo tinh hoàn, chấn thương tinh hoàn
- Ung thư tinh hoàn hoặc ung thư tuyến giáp, tiền liệt tuyến
- Suy tuyến thượng thận (bệnh Addison)
- Hội chứng Kallmann (rối loạn tiết hormone sinh dục bẩm sinh)
Khi nóng bừng kèm theo sụt cân không rõ lý do, đau tức tinh hoàn, rối loạn cương dương, mệt mỏi kéo dài, nam giới tuyệt đối không được chủ quan mà cần đi khám chuyên khoa nội tiết – nam khoa ngay lập tức.
3. Các nguyên nhân khác gây nóng bừng thường gặp ở cả hai giới
Ngoài yếu tố nội tiết và bệnh lý, rất nhiều trường hợp nóng bừng xuất phát từ thói quen sinh hoạt hoặc tác nhân bên ngoài. Những nguyên nhân này tuy không nguy hiểm nhưng nếu kéo dài sẽ làm tổn thương chính khí, tích tụ hỏa độc bên trong.
Cụ thể, tình trạng nóng bừng có thể do:
- Căng thẳng, stress kéo dài: Khi stress, cơ thể tiết ra lượng lớn Epinephrine và Norepinephrine, làm tim đập nhanh, mạch máu giãn đột ngột → cảm giác nóng ran toàn thân.
- Ăn quá nhiều đồ cay nóng, rượu bia, cà phê: Ớt, tiêu, tỏi, gừng, rượu đều thuộc tính nhiệt, dễ làm hỏa vượng, gan nhiệt, dẫn đến bốc hỏa từng cơn.
- Thời tiết oi bức, môi trường làm việc nóng ẩm: Cơ thể mất khả năng điều hòa nhiệt độ, mồ hôi không thoát được → nóng bức bên trong.
- Tác dụng phụ của thuốc Tây y: Một số thuốc như Tamoxifen (điều trị ung thư vú), Raloxifene (loãng xương), Tramadol (giảm đau), thuốc chống trầm cảm nhóm SSRI… đều có thể gây nóng bừng.
- Béo phì, thừa cân: Mô mỡ thừa làm cản trở tuần hoàn máu và tản nhiệt, dễ gây nóng trong người.
- Hút thuốc lá thường xuyên: Nicotin làm co mạch máu ngoại biên, sau đó giãn đột ngột → cảm giác bốc hỏa.
- Rối loạn vùng hạ đồi: Do u não, chấn thương sọ não hoặc sau phẫu thuật vùng não.
Theo quan điểm Đông y của Dược Bình Đông, dù xuất phát từ nguyên nhân nào, tình trạng nóng bừng lâu ngày đều khiến tâm hỏa vượng, can hỏa động, âm dịch hao tổn, dẫn đến mất ngủ, cáu gắt, suy nhược kéo dài. Việc nhận diện đúng nguyên nhân là bước đầu tiên và quan trọng nhất để xử lý triệt để.
Bài viết được tham vấn chuyên môn bởi Bà Võ Ngọc Yến Nga – Truyền nhân đời thứ 4 dòng họ Lương y Nguyễn Văn Thơm, chuyên gia Đông y tại Dược Bình Đông.
————
Tác giả: Bà Võ Ngọc Yến Nga, truyền nhân đời thứ 4 dòng họ Lương y Nguyễn Văn Thơm, chuyên gia Đông y tại Dược Bình Đông, giàu kinh nghiệm điều trị các vấn đề về bổ dưỡng.
Nguồn: Dược Bình Đông – Kiến thức sức khỏe từ Đông y tại Địa chỉ: 43/9 Mễ Cốc, Phường Phú Định, TP.HCM
(*) Bản quyền bài viết thuộc về Dược Bình Đông. Khi chia sẻ, cần trích dẫn nguồn đầy đủ: “Tác giả: Lương y Võ Ngọc Yến Nga – Nguồn: Dược Bình Đông – Kiến thức sức khỏe từ Đông y”. Các bài viết trích nguồn không đầy đủ, ví dụ: “Theo Dược Bình Đông” hoặc tương tự, đều không được chấp nhận và phải gỡ bỏ.
—————————-
Nguồn tham khảo: Healthline, Hello Bacsi, Vinmec, Medlatec, Nhà thuốc Long Châu, Tâm Anh Hospital
Lương y Võ Ngọc Yến Nga 